Beethovens beschermheer Lobkowitz

De prins

Joseph Franz Maximilian Lobkowitz werd geboren op 8 december 1772 in Wenen en overleed op 16 december 1816 in Třeboň, in Zuid-Bohemen, op 44-jarige leeftijd. Hij was een Boheemse aristocraat uit het Huis Lobkowicz. In 1786 benoemde keizer Jozef II hem tot hertog van Roudnice, en in 1792 huwde hij met Maria Karolina von Schwarzenberg; samen kregen zij twaalf kinderen. Wikipedia beschrijft hem als een amateurmusicus die viool en cello speelde en bas zong. De Duitse spelling Lobkowitz is de gebruikelijke in de muziekgeschiedenis, en daarom gebruikt deze gids beide.

Wat Beethoven aan hem opdroeg

Beethoven droeg aan de prins zijn Symfonieën nr. 3, 5 en 6 op, de Strijkkwartetten Op. 18 en Op. 74, het Tripelconcert en de liedcyclus An die ferne Geliebte, zo vermeldt Wikipedia. Weinig mecenassen hebben hun naam op zoveel centrale werken staan. De prins was ook lid van het genootschap dat de première van Haydns Die Schöpfung in 1798 sponsorde, en in 1799 gaf hij Haydn opdracht voor zes strijkkwartetten, waarvan Haydn er slechts twee voltooide, gepubliceerd als Op. 77.

De Derde Symfonie

Beethoven droeg de Derde Symfonie aanvankelijk op aan Napoleon Bonaparte, trok de opdracht echter in nadat Napoleon zich op 14 mei 1804 tot keizer uitriep, en droeg het werk opnieuw op aan prins Lobkowitz. De eerste repetities en uitvoeringen waren besloten, in het Weense paleis van de prins. Een betalingsbewijs van 9 juni 1804 toont dat hij 22 extra musici inhuurde voor twee repetities, en Wikipedia geeft dezelfde datum voor Beethovens eerste besloten uitvoering als dirigent. De eerste openbare uitvoering volgde op 7 april 1805 in het Theater an der Wien.

De jaargeld

In 1808 overtuigden Lobkowitz, aartshertog Rudolph en prins Kinsky Beethoven in Wenen te blijven door hem een jaarlijks pensioen van 4.000 florijnen aan te bieden, waardoor hij niet langer afhankelijk was van opdrachten of lesgeven. In 1811 staakte Lobkowitz, in financiële moeilijkheden, zijn aandeel in de betalingen, maar later hervatte hij deze, en de betalingen werden na zijn dood voortgezet tot Beethoven in 1827 overleed. Voor zijn verjaardag in 1816 schreef Beethoven een Geburtstagskantate für Prinz Lobkowitz, hoewel hij ernstig ziek was en de prins enkele dagen na de verjaardag overleed.

Het archief in Praag

Volgens de website van het paleis bevat het Lobkowicz Muziekarchief, dat gedurende drie eeuwen door vooraanstaande leden van de familie werd samengesteld, ongeveer 5.000 stukken, waaronder luit-tabulaturen uit de 18e eeuw, oratoria, opera's in manuscript, partituren en uitvoeringspartijen voor symfonieën en kwartetten, en door Mozart en Beethoven met de hand geannoteerde manuscripten. Wikipedia meldt dat de nazi's het archief in 1941 in beslag namen, dat het in oktober 1998 werd teruggegeven en dat het naar Nelahozeves werd overgebracht. Verder staat er dat het paleis in Praag een eerste druk uit 1806 van de Derde Symfonie tentoonstelt, evenals het kasboek van de repetities in 1804, en dat sinds 1993 meer dan 200 werken uit de collectie in bruikleen zijn gegeven aan instellingen in Tsjechië en daarbuiten.

Wat dit betekent voor het concert

Het middagconcert is geen Beethoven-concert. De gepubliceerde programma's vermelden een Beethoven-concertstuk voor piano tussen barokke en Tsjechische werken, en het programma wisselt van dag tot dag. Wat de Beethoven-connectie u biedt, is context: een collectie in het museum en een familie in wier huis u zit. Wilt u de Derde Symfonie horen, boek dan een orkestconcert. Wilt u het verhaal erachter, dan is het museum de plek waar het wordt verteld. Dezelfde prins, zo merkt Wikipedia op, gaf opdracht tot de verbouwing van de buitenzijde van het paleis in 1791, zodat één man zowel het gebouw als de plaats van de familie in de muziekgeschiedenis vormgaf.

Lees verder: Tickets voor het concert in het Lobkowicz Paleis